La Eneida

(Poema épico, latino/romano, 19 a. C., 9.996 versos)

Obra de arte inspirada en a Eneida de Virgilio

Obra de arte inspirada en a Eneida de Virgilio

Introducción - ¿Quién escribió a Eneida?

“La Eneida” (Lat: “Aeneis”) é um poema épico de Virgilio, ou poeta preeminente do Imperio Romano. Fue su última obra e os doce libros do poema lo ocuparon durante unos diez años, desde ou 29 a. C. até su morte en ou 19 a. C.

Relata a história legendaria do héroe troyano Eneas quien, tras anos de vagabundeo depois da caída de Troya, viajó a Italia para combatir a os latinos, convirtiéndose finalmente en ou ancestro da nación romana. Es a obra mais conocida de Virgilio e foi considerada a obra maestra da literatura romana por sus contemporáneos, e a fluidez de su poesía rigurosamente estructurada e sus vívidas representaciones da emoción humana le han granjeado um legado como uno dos mais grandes poemas en lengua latina.

Sinopsis - Resumen da Eneida

En consonancia com ou estilo das epopeyas de Homero, ou poema comienza com uma invocación a a Musa do poeta e uma explicación do conflicto principal da primera parte da trama, que nace do resentimiento que a deusa Juno alberga contra ou povo troyano.

La acción comienza com a flota troyana, liderada por Eneas, en ou Mediterráneo oriental, navegando hacia Italia en um viaje para encontrar um segundo hogar, de acuerdo com a profecía de que Eneas dará origen a uma estirpe noble e valiente en Italia, destinada a ser conocida en todo ou mundo.

La deusa Juno, sem embargo, sigue airada por haber sido marginada en ou juicio de Paris en favor da madre de Eneas, Venus, e também porque su cidade favorita, Cartago, está destinada a ser destruida por os descendientes de Eneas, e porque ou príncipe troyano Ganimedes foi elegido como copero dos dioses, sustituyendo a a propia hija de Juno, Hebe. Por todas estas razones, Juno soborna a Eolo, deus dos vientos, ofreciéndole a Deíopea (la mais hermosa de todas as ninfas do mar) como esposa, e Eolo libera os vientos para desatar uma enorme tormenta que devasta a flota de Eneas.

Aunque él mismo no é amigo dos troyanos, Neptuno se enfurece por a intrusión de Juno en su dominio, e apacigua os vientos e calma as aguas, permitiendo a a flota refugiarse en a costa de África, cerca de Cartago, uma cidade fundada recientemente por refugiados fenicios de Tiro. Eneas, tras ou estímulo de su madre, Venus, pronto gana ou favor de Dido, rainha de Cartago.

En um banquete en honor dos troyanos, Eneas relata os acontecimientos que condujeron a su llegada, comenzando poco depois dos sucesos descritos en “La Ilíada”. Cuenta cómo ou astuto Ulises (Odiseo) ideó um plan para que os guerreros griegos entraran en Troya ocultándose en um gran caballo de madera. Los griegos fingieron entonces zarzar, dejando a Sinón para que dijera a os troyanos que ou caballo era uma ofrenda e que, si se introducía en a ciudad, os troyanos podrían conquistar Grecia. El sacerdote troyano Laocoonte vio a través do ardid griego e instó a a destrucción do caballo, mas él e sus dos hijos foram atacados e devorados por dos serpientes marinas gigantes en uma aparente intervención divina.

Los troyanos introdujeron ou caballo de madera dentro das murallas da cidade y, tras a caída da noche, os griegos armados emergieron e comenzaron a masacrar a os habitantes. Eneas intentó valientemente rechazar al enemigo, mas pronto perdió a sus compañeros e su madre, Venus, le aconsejó que huyera com su familia. Aunque su esposa, Creúsa, murió en a refriega, Eneas logró escapar com su hijo, Ascanio, e su padre, Anquises. Reuniendo a os demás supervivientes troyanos, construyó uma flota de naves, desembarcando en diversos lugares do Mediterráneo, notablemente en Enea en Tracia, Pérgamo en Creta e Butrinto en ou Epiro. En dos ocasiones intentaron construir uma nueva ciudad, solo para ser expulsados por malos augurios e plagas. Fueron maldecidos por as Harpías (criaturas mitológicas mitad mujer e mitad ave), mas também se encontraron inesperadamente com compatriotas amigables.

Vasija antigua que muestra a Eneas durante a caída de Troya

Vasija antigua que muestra a Eneas durante a caída de Troya

En Butrinto, Eneas conoció a a viuda de Héctor, Andrómaca, así como al hermano de Héctor, Heleno, que poseía ou don da profecía. Heleno profetizó que Eneas debía buscar a terra de Italia (también conocida como Ausonia ou Hesperia), onde sus descendientes no solo prosperarían, sino que com ou tempo llegarían a gobernar todo ou mundo conocido. Heleno também le aconsejó que visitara a a Sibila en Cumas, e Eneas e su flota partieron hacia Italia, haciendo su primer desembarco en Italia en Castrum Minervae. Sin embargo, al rodear Sicilia e dirigirse hacia ou continente, Juno desató uma tormenta que empujó a a flota de vuelta a través do mar até Cartago en ou norte de África, actualizando así a história de Eneas.

Por as maquinaciones da madre de Eneas, Venus, e su hijo, Cupido, a rainha Dido de Cartago se enamora perdidamente de Eneas, a pesar de haber jurado previamente fidelidad a su difunto esposo, Siqueo (quien había sido asesinado por su hermano Pigmalión). Eneas se inclina a corresponder al amor de Dido, e efectivamente se convierten en amantes por um tiempo. Pero quando Júpiter envía a Mercurio para recordarle a Eneas su deber e su destino, no tiene mais remedio que abandonar Cartago. Desolada, Dido se suicida clavándose a espada de Eneas sobre uma pira funeraria, prediciendo en sus últimos estertores uma lucha eterna entre ou povo de Eneas e ou suyo. Mirando atrás desde a cubierta de su nave, Eneas ve ou humo da pira funeraria de Dido e comprende su significado com demasiada claridad. Sin embargo, ou destino lo convoca, e a flota troyana navega hacia Italia.

Regresan a Sicilia para celebrar juegos fúnebres en honor do padre de Eneas, Anquises, que había muerto antes de que a tormenta de Juno os desviara de su rumbo. Algunas das mujeres troyanas, cansadas do aparentemente interminable viaje, comienzan a quemar as naves, mas um aguacero apaga os incendios. Eneas se muestra comprensivo e permite que algunos dos viajeros agotados se queden en Sicilia.

Finalmente, a flota desembarca en ou continente de Italia, e Eneas, com a guía da Sibila de Cumas, desciende al inframundo para hablar com ou espíritu de su padre, Anquises. Recibe uma visión profética do destino de Roma, que le ayuda a comprender mejor a importancia de su misión. Al regresar al mundo dos vivos, al final do Libro VI, Eneas conduce a os troyanos para establecerse en a terra do Lacio, onde é bien acogido e comienza a cortejar a Lavinia, a hija do rei Latino.

La segunda mitad do poema comienza com ou estallido da guerra entre os troyanos e os latinos. Aunque Eneas ha intentado evitar a guerra, Juno ha provocado conflictos convenciendo a a rainha Amata dos latinos de que su hija Lavinia debería casarse com um pretendiente local, Turno, ou rei dos rútulos, e no com Eneas, asegurando así a guerra. Eneas busca apoyo militar entre as tribus vecinas que também são enemigas de Turno, e Palante, hijo do rei Evandro de Arcadia, acepta liderar tropas contra os otros italianos. Sin embargo, enquanto ou líder troyano está ausente, Turno ve su oportunidad de atacar, e Eneas regresa para encontrar a sus compatriotas envueltos en batalla. Una incursión a medianoche conduce a as trágicas muertes de Niso e su compañero Euríalo, en uno dos pasajes mais conmovedores do libro.

En a batalla que sigue, muchos héroes caen, notablemente Palante, que é muerto por Turno; Mecencio (amigo de Turno, que había permitido inadvertidamente que su hijo muriera enquanto él mismo huía), que é muerto por Eneas en combate singular; e Camila, uma especie de guerrera de tipo amazona devota da deusa Diana, que combate com valentía mas finalmente é muerta, lo cual provoca que ou hombre que a mató sea abatido por a centinela de Diana, Opis.

Camila liderando a sus guerreras en a batalla en a Eneida

Camila liderando a sus guerreras en a batalla en a Eneida

Se declara uma breve tregua e se propone um duelo cuerpo a cuerpo entre Eneas e Turno para evitar uma carnicería innecesaria. Eneas habría ganado fácilmente, mas a tregua se rompe primero e a batalla a gran escala se reanuda. Eneas resulta herido en ou muslo durante os combates, mas regresa a a batalla poco después.

Cuando Eneas lanza um audaz ataque contra a propia cidade do Lacio (provocando que a rainha Amata se ahorque en a desesperación), força a Turno a um combate singular uma vez más. En uma escena dramática, as fuerzas de Turno lo abandonan quando intenta arrojar uma roca, e é alcanzado por a lanza de Eneas en a pierna. Turno ruega de rodillas por su vida, e Eneas se siente tentado de perdonarlo até que ve que Turno lleva ou cinturón de su amigo Palante como trofeo. El poema termina com Eneas, ahora en um arrebato de ira, dando morte a Turno.

Análisis - ¿De qué trata a Eneida?

El piadoso héroe Eneas ya era bien conocido en a leyenda e ou mito grecorromano, habiendo sido um personaje principal en “La Ilíada” de Homero, onde Poseidón profetiza por primera vez que Eneas sobrevivirá a a Guerra de Troya e asumirá ou liderazgo do povo troyano. Pero Virgilio tomó os relatos inconexos das andanzas de Eneas e su vaga asociación mítica com a fundación de Roma e os transformó en um convincente mito fundacional ou epopeya nacionalista. Es notable que Virgilio elija a um troyano, e no a um griego, para representar ou pasado heroico de Roma, a pesar de que Troya perdió a guerra ante os griegos, lo cual podría reflejar uma incomodidad romana com hablar das glorias do pasado griego, por temor a que eclipsaran as glorias de Roma misma. A través de su relato épico, Virgilio logra a a vez vincular a Roma com as leyendas heroicas de Troya, glorificar as virtudes romanas tradicionales e legitimar a dinastía Julio-Claudia como descendiente dos fundadores, héroes e deuses de Roma e Troya.

Pintura clásica que ilustra escenas da Eneida

Pintura clásica que ilustra escenas da Eneida

Virgilio tomó prestado abundantemente de Homero, deseando crear uma epopeya digna e incluso superior a a do poeta griego. Muchos estudiosos contemporáneos sostienen que a poesía de Virgilio palidece en comparación com a de Homero e no posee a misma originalidad de expresión. Sin embargo, a mayoría dos especialistas coinciden en que Virgilio se distinguió dentro da tradición épica da antigüedad al representar um amplio espectro da emoción humana en sus personajes conforme são absorbidos por as corrientes históricas do desplazamiento e a guerra.

“La Eneida” puede dividirse en dos mitades: os Libros 1 a 6 describen ou viaje de Eneas a Italia, e os Libros 7 a 12 abarcan a guerra en Italia. Estas dos mitades se consideran generalmente um reflejo da ambición de Virgilio de rivalizar com Homero al tratar tanto ou tema do vagabundeo de “La Odisea” como ou tema bélico de “La Ilíada”.

Fue escrita en uma época de grandes cambios políticos e sociales en Roma, com a reciente caída da República e a Guerra Final da República Romana (en a que Octaviano derrotó decisivamente a as fuerzas de Marco Antonio e Cleopatra) que habían desgarrado a sociedad, e a fe de muchos romanos en a grandeza de Roma parecía tambalearse severamente. El nuevo emperador, Augusto César, sem embargo, comenzó a instaurar uma nueva era de prosperidad e paz, específicamente mediante a reintroducción dos valores morales romanos tradicionales, e “La Eneida” puede considerarse como um reflejo deliberado de este propósito. Virgilio finalmente sintió cierta esperanza por ou futuro de su país, e foi a profunda gratitud e admiración que sentía por Augusto lo que lo inspiró a escribir su gran poema épico.

Además, a obra intenta legitimar ou gobierno de Julio César (y por extensión, ou de su hijo adoptivo, Augusto, e sus herederos) renombrando al hijo de Eneas, Ascanio (originalmente conocido como Ilo, por Ilión, otro nombre de Troya), como Iulo, e presentándolo como um ancestro da familia de Julio César e sus descendientes imperiales. En a epopeya, Virgilio anuncia repetidamente a llegada de Augusto, tal vez en um intento de silenciar a os críticos que afirmaban que había alcanzado ou poder mediante a violencia e a traición, e existen muchos paralelismos entre as acciones de Eneas e as de Augusto. En cierto sentido, Virgilio trabajó hacia atrás, conectando a situación política e social de su propia época com a tradición heredada dos deuses e héroes griegos, para mostrar que aquella derivaba históricamente de esta.

Como otras epopeyas clásicas, “La Eneida” está escrita en hexámetro dactílico, com cada verso compuesto por seis pies formados por dáctilos (una sílaba larga e dos breves) e espondeos (dos sílabas largas). También incorpora com gran efecto todos os recursos poéticos habituales, como a aliteración, a onomatopeya, ou sinecdoque e a asonancia.

Aunque a redacción de “La Eneida” é en general muito pulida e compleja (la leyenda cuenta que Virgilio solo escribía tres versos do poema al día), há uma serie de versos a medio completar. Eso, junto com su final mais bien abrupto, se considera generalmente como evidencia de que Virgilio murió antes de poder terminar a obra.

Virgilio leyendo a Eneida a Augusto e Octavia

Virgilio leyendo a Eneida a Augusto e Octavia

Otra leyenda sugiere que Virgilio, temiendo morir antes de haber revisado adecuadamente ou poema, dio instrucciones a sus amigos (incluido ou emperador Augusto) de que “La Eneida” debía ser quemada a su muerte, en parte debido a su estado inacabado e en parte porque al parecer había llegado a detestar uma das secuencias do Libro VIII, en a que Venus e Vulcano mantienen relaciones sexuales, lo cual consideraba uma falta de conformidad com as virtudes morales romanas. Supuestamente planeaba dedicar até tres anos a su edición, mas enfermó durante um viaje de regreso de Grecia y, justo antes de su morte en septiembre do 19 a. C., ordenó que ou manuscrito de “La Eneida” fuera quemado, ya que aún lo consideraba inacabado. Sin embargo, a su muerte, ou propio Augusto ordenó que estos deseos fueran desatendidos, e ou poema foi publicado com solo modificaciones muito menores.

El tema general principal de “La Eneida” é ou da oposición. La oposición principal é a de Eneas (guiado por Júpiter), que representa a antigua virtud da “pietas” (considerada a cualidad fundamental de cualquier romano honorable, que engloba ou juicio razonado, a piedad e ou deber hacia os dioses, a patria e a familia), frente a Dido e Turno (guiados por Juno), que representan ou “furor” descontrolado (pasión ciega e furia). Sin embargo, há varias otras oposiciones dentro de “La Eneida”, entre ellas: ou destino frente a a acción; lo masculino frente a lo femenino; Roma frente a Cartago; “Eneas como Odiseo” (Odiseo en os Libros 1 a 6) frente a “Eneas como Aquiles” (Aquiles en os Libros 7 a 12); ou tempo sereno frente a as tormentas; etc.

El poema enfatiza a idea da patria como fuente de identidad, e as largas peregrinaciones dos troyanos por mar sirven como metáfora do tipo de vagabundeo que é característico da vida en general. Otro tema explora os vínculos familiares, particularmente a fuerte relación entre padres e hijos: os lazos entre Eneas e Ascanio, Eneas e Anquises, Evandro e Palante, e entre Mecencio e Lauso são todos dignos de mención. Este tema também refleja as reformas morales de Augusto e tal vez foi concebido como um ejemplo para a juventud romana.

Eneas cargando a Anquises e conduciendo a Ascanio fuera da Troya en llamas

Eneas cargando a Anquises e conduciendo a Ascanio fuera da Troya en llamas

Del mismo modo, ou poema aboga por a aceptación das acciones dos deuses como destino, subrayando particularmente que os deuses actúan a través dos seres humanos. La dirección e ou destino do camino de Eneas estão predestinados, e sus diversos sufrimientos e glorias a lo largo do poema simplemente posponen este destino inalterable. Virgilio intenta inculcar en su audiencia romana que, así como os deuses usaron a Eneas para fundar Roma, ahora estão utilizando a Augusto para guiarla, e é deber de todos os buenos ciudadanos aceptar esta situación.

El carácter de Eneas a lo largo do poema está definido por su piedad (es repetidamente llamado “el piadoso Eneas”) e a subordinación do deseo personal al deber, quizás mejor ejemplificada por su abandono de Dido en a persecución de su destino. Su comportamiento se contrasta particularmente com ou de Juno e Turno en este sentido, ya que estos personajes se resisten al destino a cada paso (pero finalmente sucumben).

La figura de Dido en ou poema é trágica. Antaño a digna, segura e competente gobernante de Cartago, resuelta en su determinación de preservar a memoria de su esposo muerto, a flecha de Cupido a induce a arriesgarlo todo enamorándose de Eneas, e se encuentra incapaz de recuperar su posición dignada quando este amor fracasa. Como resultado, pierde ou apoyo dos ciudadanos de Cartago e aliena a os caudillos africanos vecinos que anteriormente habían sido pretendientes (y que ahora representan uma amenaza militar). Es uma figura de pasión e volatilidad, en marcado contraste com ou orden e ou control representados por Eneas (rasgos que Virgilio asociaba com a propia Roma en su tiempo), e su obsesión irracional a conduce a um suicidio frenético, que ha conmovido a muchos escritores, artistas e músicos posteriores.

Turno, otro dos protegidos de Juno que eventualmente debe perecer para que Eneas cumpla su destino, é um contrapunto de Dido en a segunda mitad do poema. Al igual que Dido, representa as fuerzas da irracionalidad en contraste com ou piadoso sentido do orden de Eneas y, enquanto Dido é deshecha por su deseo romántico, Turno está condenado por su inquebrantable rabia e orgullo. Turno se niega a aceptar ou destino que Júpiter ha decretado para él, interpretando tercamente todas as señales e presagios a su favor en lugar de buscar su verdadero significado. A pesar de su desesperado deseo de ser um héroe, ou carácter de Turno cambia en as últimas escenas de batalla, e lo vemos perder gradualmente a confianza a medida que comprende e acepta su destino trágico.

Algunos han encontrado supuestos “mensajes ocultos” ou alegorías dentro do poema, embora estos são en gran medida especulativos e muito discutidos por os especialistas. Un ejemplo é ou pasaje do Libro VI onde Eneas sale do inframundo por a “puerta dos sueños falsos”, que algunos han interpretado como uma insinuación de que todas as acciones posteriores de Eneas são de algún modo “falsas” y, por extensión, que a história do mundo desde a fundación de Roma no é mais que uma mentira. Otro ejemplo é a rabia e a furia que Eneas exhibe quando mata a Turno al final do Libro XII, que algunos ven como su abandono final da “pietas” en favor do “furor”. Algunos afirman que Virgilio tenía a intención de cambiar estos pasajes antes de morir, enquanto que otros creen que sus ubicaciones estratégicas (al final mismo de cada mitad do poema) são evidencia de que Virgilio as colocó allí deliberadamente.

“La Eneida” ha sido considerada durante mucho tempo como miembro fundamental do canon literario occidental, e ha sido muito influyente en obras posteriores, atrayendo tanto imitaciones como parodias e travestimientos. Ha habido numerosas traducciones a lo largo dos anos al inglés e a muchos otros idiomas, incluyendo uma importante traducción al inglés do poeta do século XVII John Dryden, así como versiones do século XX de Ezra Pound, C. Day Lewis, Allen Mandelbaum, Robert Fitzgerald, Stanley Lombardo e Robert Fagles.

Recursos

Criado: 25 de outubro de 2024