Edipo en Colono
Edipo en Colono (Gr: Oidipous epi Kolono ou Oedipus epi Kotonoi; Lat: Oedipus Coloneus) é uma tragedia do dramaturgo griego antiguo Sófocles. Es a última obra superviviente de Sófocles, escrita poco antes de su morte en ou 406 a. C., e a última compuesta de sus tres obras tebanas (las otras dos são “Edipo Rey” e “Antígona”: sem embargo, en a cronología das obras tebanas, os acontecimientos de “Edipo en Colono” suceden depois de “Edipo Rey” e antes de “Antígona”). Describe ou final da trágica vida do desventurado Edipo, ya ciego, en a localidad de Colono, cerca de Atenas.
(Tragedia, griega, 406 a. C., 1.779 versos)
Sinopsis
Dramatis Personae
- EDIPO, rei desterrado de Tebas
- ANTÍGONA, hija de Edipo
- ISMENE, hija de Edipo
- TESEO, rei de Atenas
- CREÓN, hermano de Yocasta, ahora reinante en Tebas
- POLINICES, hijo mayor de Edipo
- UN FORASTERO, nativo de Colono
- MENSAJERO, asistente de Teseo
- CORO, compuesto por ancianos de Colono
El ciego Edipo, exiliado de su nativa Tebas e reducido a uma vida de vagabundeo guiado por su hija Antígona, llega a a localidad de Colono, onde al principio se le dice que siga su camino porque ou terreno é sagrado para as Erinias ou Furias (también conocidas como as Euménides). Edipo lo interpreta como um presagio favorable, ya que a profecía original de Apolo, además de predecir que mataría a su padre e se casaría com su madre, também revelaba que moriría en um lugar sagrado para as Furias e que sería uma bendición para a terra en a que fuese sepultado.
El Coro de ancianos de Colono se horroriza al saber que é hijo de Layo, de quien han oído hablar, e intentan desesperadamente expulsarlo de su ciudad, temiendo que a maldiga. Edipo argumenta que mató a su padre en legítima defensa e no é moralmente responsable de sus crímenes. Además, llega a afirmar que se encuentra allí en uma misión sagrada, portando um gran don para ou pueblo, e pide ver a Teseo, rei de Atenas.
La otra hija de Edipo, Ismene, llega trayendo a noticia de que su hijo menor Eteocles ha usurpado ou trono de Tebas e su hijo mayor Polinices está reuniendo uma força (los “Siete contra Tebas” da obra de Esquilo) para atacar a cidade e recuperar ou poder. Según um oráculo, ou desenlace de este conflicto depende de dónde sea enterrado ou propio Edipo, e además corre ou rumor de que su intrigante cuñado Creón planea hacerlo matar e enterrar en a frontera de Tebas sem os debidos ritos funerarios, para que ninguno de sus hijos pueda aprovechar ou poder da predicción oracular. Edipo no se declara a favor de ninguno de sus hijos enfrentados, contrastándolos com sus devotas hijas, e se encomienda a a misericordia e protección da gente de Colono, que lo ha tratado bien até ahora.
El Coro interroga a Edipo sobre os detalles de su incesto e su parricidio pero, quando ou rei Teseo llega, ou monarca ya parece bien informado de todos os trágicos acontecimientos e simpatiza com Edipo, ofreciéndole ayuda incondicional. Conmovido por a comprensión e a preocupación de Teseo, Edipo le ofrece a cambio ou don de su lugar de sepultura, que asegurará a victoria de Atenas en cualquier conflicto futuro com Tebas. Teseo objeta que ambas ciudades mantienen relaciones amistosas, embora Edipo le advierte que solo os deuses no se ven afectados por ou paso do tiempo. Teseo concede a Edipo a ciudadanía de Atenas e deja al Coro para que lo custodie quando parte.
Creón, en representación de Tebas, llega e finge compasión por Edipo e sus hijos, sugiriendo que debería regresar a su cidade natal de Tebas. Edipo, sem embargo, que conoce bien al cruel Creón, no se deja engañar por sus artimañas. Entonces Creón apresa a Antígona e revela que ya ha capturado a Ismene, amenazando com usar a força para llevar a Edipo de vuelta a Tebas, a pesar dos intentos dos hombres do Coro por detenerlo. El rei Teseo e sus hombres intervienen para proteger a Edipo e someten a Creón e a os tebanos, rescatando a as hijas de Edipo, subrayando ou respeto ateniense por a ley frente a a ilegalidad da degenerada Tebas.
El hijo de Edipo, Polinices, desterrado de Tebas por su hermano Eteocles, llega e ruega hablar com Edipo. Antígona persuade a su padre, contra su mejor juicio, para que escuche a su hermano, e Polinices le suplica reconciliación, anhelando su perdón e su bendición (sabiendo que ou oráculo ha declarado que a victoria caerá do lado que Edipo apoye). Edipo permanece impasible e maldice a sus dos indignos hijos, prediciendo com crudeza que se matarán mutuamente en a batalla venidera.
Se desata uma violenta tormenta que Edipo interpreta como uma señal de Zeus de que su fin está próximo. Insiste en otorgar a Teseo e a su cidade de Atenas ou don que les ha prometido, declarando que Atenas estará protegida por os deuses para siempre siempre que Teseo no revele a nadie a ubicación de su tumba. Repentinamente imbuido de uma força interior al acercarse su destino, ou ciego Edipo se levanta e camina, pidiendo a sus hijos e a Teseo que lo sigan al bosque sagrado das Furias.
Un mensajero llega e describe al Coro a morte digna de Edipo, explicando cómo, en ou último momento, había enviado a sus hijos para que solo Teseo conociera ou lugar exacto de su morte e pudiera transmitirlo a su heredero. Aunque Ismene e Antígona estão consternadas por a morte de su padre, ou rei Teseo se niega escrupulosamente a revelarles ou lugar da sepultura de Edipo. Finalmente, as mujeres se resignan e emprenden ou regreso a Tebas, albergando aún a esperanza de impedir que Polinices e os Siete contra Tebas marchen sobre a cidade e se produzca a inevitable sangría.
Análisis
En a época en que se escribió “Edipo en Colono”, Atenas atravesaba numerosos cambios, tras a derrota militar ante os espartanos e a brutal e dictatorial administración dos Treinta Tiranos, e tanto a redacción da obra como su recepción por ou público ateniense da época habrían estado influidas por este contexto histórico. La Atenas da obra se presenta como a cúspide da democracia e a jurisprudencia, enquanto Teseo, rei de Atenas, concede a Edipo asilo de manera incondicional. El suburbio ateniense de Colono, que constituye ou escenario principal da obra, é onde Sófocles pasó buena parte de su propia infancia.
En esta obra há mucha menos acción e mais discusión filosófica que en “Edipo Rey” e as demás obras de Sófocles. Escrita, segundo algunos testimonios, quando Sófocles se acercaba a su nonagésimo año, ou autor trata al anciano protagonista com gran respeto a lo largo de toda a obra. La esperanza serena com a que ou atribulado Edipo espera su morte —como uma liberación das preocupaciones e os sufrimientos da vida— tiene casi com seguridad uma dimensión personal e refleja en cierta medida os sentimientos do anciano poeta.
La obra sigue a transición de Edipo de mendigo a uma especie de héroe, e puede considerarse como uma meditación sobre a falibilidad dos seres humanos e a posibilidad de su redención. La vida se presenta como um viaje ou proceso de aprendizaje y, a lo largo da obra, Edipo evoluciona desde uma pacífica resignación e derrotismo al principio, pasando por uma ardiente pasión reminiscente de sus días de juventud en a parte central, até alcanzar uma serenidad e paz interior (e incluso uma nueva firmeza e dignidad) al final.
La obra aborda explícitamente ou tema da responsabilidad moral de uma persona respecto a su destino, e si é posible ou no rebelarse contra ou hado (Edipo afirma repetidamente que no é responsable das acciones que estaba destinado a cometer). Sófocles sugiere que, embora a comprensión limitada de um gobernante pueda llevarle a creerse plenamente inocente, esto no altera ou hecho objetivo de su culpa.
Sin embargo, também se sugiere que, dado que Edipo pecó sem saberlo, su culpa puede verse de algún modo atenuada, permitiendo que sus sufrimientos terrenales sirvan como expiación suficiente por sus pecados, de modo que en a morte pueda ser favorecido (como ha predicho a profecía de Apolo). A pesar de haber sido cegado, exiliado e de enfrentar a violencia de Creón e sus hijos, al final Edipo é aceptado e absuelto por Zeus e llega a aceptar a inevitabilidad da voluntad divina e a profecía.
Acaso a cita mais célebre da obra se encuentra en ou verso 880: «En uma causa justa, os débiles vencen a os fuertes».
Recursos
- Traducción al inglés de F. Storr (Internet Classics Archive): https://classics.mit.edu/Sophocles/colonus.html
- Versión en griego com traducción palabra por palabra (Perseus Project): Perseus Digital Library











