Agamemnon
(Tragedia, griega, 458 a. C., 1.673 versos)
Introducción - Quién escribió Agamenón
“Agamenón” é a primera das tres tragedias vinculadas que componen a trilogía de “La Orestíada” do dramaturgo griego antiguo Esquilo, seguida de “Las Coéforas” e “Las Euménides”. La trilogía en su conjunto, representada originalmente en ou festival anual das Dionisias en Atenas en ou 458 a. C., onde obtuvo ou primer premio, está considerada a última obra autenticada de Esquilo e também su obra maestra.
“Agamenón” describe ou regreso de Agamenón, rey de Argos, desde la guerra de Troya, e su vuelta junto a su esposa, Clitemnestra, quien había estado planeando su asesinato (de común acuerdo com su amante, Egisto) como venganza por ou sacrificio previo de su hija, Ifigenia, a manos de Agamenón.
Sinopsis - Resumen de Agamenón
La obra se abre quando um vigía reconoce com júbilo a señal que indica que Troya ha caído, e que por tanto Agamenón pronto regresará a casa. El Coro de ancianos relata brevemente a história da guerra de Troya en todas sus implicaciones fatídicas.
La esposa de Agamenón, Clitemnestra, sem embargo, está lejos de alegrarse com a noticia. Ha alimentado um resentimiento durante muchos anos desde que Agamenón sacrificó a su hija, Ifigenia, al inicio da guerra de Troya para apaciguar a a deusa ofendida, Artemisa. Para empeorar as cosas, en ausencia de Agamenón, ha tomado como amante a su primo, Egisto, quien também alberga pretensiones sobre ou trono de Argos.
Aún peor, quando Agamenón regresa, trae consigo a Casandra, uma sacerdotisa troyana esclavizada de Apolo, como su concubina, lo que enfurece aún mais a Clitemnestra. Tras ou Coro de ancianos, gran parte de la acción principal da obra gira en torno a a antagonidad e ou debate entre Clitemnestra e Agamenón. Cuando Clitemnestra finalmente convence a Agamenón de entrar en su hogar, lo mata com um hacha enquanto se encuentra indefenso en su baño, como um animal sacrificado. La fortuna de Agamenón ha experimentado así um giro completo: desde a cumbre misma da prosperidad e a fama até ou abismo da ruina e uma morte ignominiosa.
Casandra (quien había sido maldecida por Apolo com ou don da clarividencia mas com a maldición de que nadie creería sus profecías) dialoga com ou Coro sobre si debe ou no entrar al palacio, sabiendo que ella também será asesinada. Finalmente, tras describir algunas das atrocidades ya perpetradas dentro da maldita Casa de Atreo, decide entrar de todos modos, consciente de que no puede evitar su destino.
El palacio se abre, mostrando os espeluznantes cadáveres de Agamenón e Casandra, junto com uma desafiante e impenitente Clitemnestra. El amante de Clitemnestra, Egisto, também sale e pronuncia um discurso arrogante ante ou Coro (compuesto por ancianos de Argos), quienes reaccionan com indignación. La obra se cierra com ou Coro recordando a os usurpadores que ou hijo de Agamenón, Orestes, sem duda regresará para vengarse.
Análisis
“La Orestíada” (compuesta por “Agamenón”, “Las Coéforas” e “Las Euménides”) é ou único ejemplo conservado de uma trilogía completa de obras teatrales griegas antiguas (una cuarta obra, que habría sido representada como um final cómico, um drama satírico llamado “Proteo”, no ha sobrevivido). Fue representada originalmente en ou festival anual das Dionisias en Atenas en ou 458 a. C., onde obtuvo ou primer premio.
Aunque “Agamenón”, a primera obra da trilogía, tiene entidad por sí misma, se enriquece enormemente com as otras dos obras, e solo en combinación com ellas puede apreciarse plenamente a magnitud e grandeza de todo ou proyecto, su coherencia temática e simbólica e su brillante resolución.
A pesar do alcance algo limitado para ou drama humano en uma historia tan impulsada por as maquinaciones dos dioses, se aprecia no obstante um notable desarrollo en ou nivel de caracterización en estas obras en comparación com os trabajos anteriores de Esquilo. Clitemnestra, en particular, é uno dos personajes presentados com mayor força en ou drama griego antiguo. Es claramente uma mujer resuelta e peligrosa, mas bajo su veneno se oculta um dolor profundo e inconsolable derivado da morte de su única hija, Ifigenia, a manos de Agamenón diez anos antes. Durante ese tiempo, su corazón ha muerto en su interior, e solo alguien tan profundamente herido como ella podría matar com tan poca muestra de remordimiento.
Esquilo parece otorgar cierta importancia a a supuesta debilidad natural da mujer en sus obras. En “Agamenón”, por ejemplo, resulta notable que Helena, Clitemnestra e Casandra sean as tres mujeres adúlteras. El mais tradicional Esquilo no intenta en absoluto alcanzar as dinámicas masculino-femenino mais equilibradas que a veces muestra Eurípides.
Otros temas importantes abordados por a trilogía incluyen: a naturaleza cíclica dos crímenes de sangre (la antigua ley das Erinias prescribe que a sangre debe ser pagada com sangre en um ciclo incesante de perdición, e ou sangriento pasado da Casa de Atreo sigue condicionando os acontecimientos generación tras generación en um ciclo autopropagado de violencia que engendra violencia); a falta de claridad entre ou bien e ou mal (Agamenón, Clitemnestra e Orestes se enfrentan todos a elecciones morales imposibles, sem uma distinción clara entre lo correcto e lo incorrecto); ou conflicto entre os deuses antiguos e os nuevos (las Erinias representan as leyes arcaicas e primitivas que exigen a venganza de sangre, enquanto que Apolo, e especialmente Atenea, representan ou nuevo orden da razón e a civilización); e a difícil naturaleza da herencia (y as responsabilidades que conlleva).
Existe também um aspecto metafórico subyacente en todo ou drama: a transición desde a justicia arcaica da autotutela, basada en a venganza personal ou o vendetta, até a administración da justicia mediante juicio (sancionada por os propios dioses) a lo largo da serie de obras, simboliza ou paso de uma sociedad griega primitiva regida por os instintos a uma sociedad democrática moderna regida por a razón.
La tiranía bajo a cual Argos se encuentra al final de “Agamenón”, por ejemplo, corresponde de forma muito general a algunos acontecimientos da trayectoria biográfica do propio Esquilo. Se sabe que realizó al menos dos visitas a a corte do tirano siciliano Hierón (al igual que otros poetas destacados de su época), e vivió a democratización de Atenas. La tensión entre tiranía e democracia, tema recurrente en ou drama griego, resulta palpable a lo largo das tres obras.
Al final da trilogía, Orestes se revela como a clave no solo para poner fin a a maldición da Casa de Atreo, sino também para sentar as bases de um nuevo avance en ou progreso da humanidad, embora solo se le menciona brevemente en esta primera obra. Esquilo utiliza um mito antiguo e bien conocido como base para su “Orestíada”, mas lo aborda de uma manera marcadamente diferente a a de otros escritores que lo precedieron, com su propia agenda por transmitir.
Recursos
- Traducción al inglés de E. D. A. Morshead (Internet Classics Archive)
- Versión en griego com traducción palabra por palabra (Perseus Project)










