Las Nubes
(Comedia, griega, 423 a.C., 1.509 líneas)
Introducción
“The Clouds” (Gr: “Nephelai”) é uma comedia do dramaturgo griego antiguo Aristophanes, representada originalmente en as Dionisias da cidade de Atenas en ou 423 a.C. Es quizás a primera “comedia de ideas” que se conserva en ou mundo e satiriza as modas intelectuales da Atenas clásica. En a obra, Strepsiades, um anciano ateniense agobiado por as deudas, inscribe a su hijo Pheidippides en a escuela de filosofía de Socrates para que aprenda as habilidades retóricas necesarias para derrotar a sus acreedores en os tribunales, embora todo lo que realmente aprende é um desprecio cínico por as normas sociales e um desprecio por a autoridad, lo que lleva a Strepsiades a incendiar a escuela asqueado.

Sócrates enseñando en um banquete, uma escena que representa as discusiones filosóficas satirizadas en Las nubes
| Hecho | Información |
|---|---|
| Autor | Aristophanes |
| Fecha de representación | 423 a.C. |
| Género | Comedia antigua |
| Escenario | Atenas, antigua Grecia |
| Temas principales | Educación, filosofía, conflicto generacional, retórica, sofística |
Sinopsis - Resumen de Las nubes
Personajes
- STREPSIADES
- PHIDIPPIDES, hijo de Strepsiades
- CRIADO DE STREPSIADES
- DISCÍPULOS DE SOCRATES
- SOCRATES
- DISCURSO JUSTO
- DISCURSO INJUSTO
- PASIAS, um prestamista
- AMYNIAS, otro prestamista
- CORO DE LAS NUBES
Resumen da trama
La obra comienza com Strepsiades sentado en a cama, demasiado preocupado para dormir porque se enfrenta a uma demanda judicial por impago de deudas. Se queja de que su hijo, Pheidippides, que duerme plácidamente en a cama de al lado, ha sido alentado por su esposa aristocrática a cultivar um gusto costoso por os caballos e que a familia vive por encima de sus posibilidades.
Strepsiades despierta a su hijo para contarle su plan para salir das deudas. Al principio, Pheidippides acepta ou plan de su padre, mas pronto cambia de opinión quando se entera de que debe inscribirse en ou Frontisterio (que puede traducirse como “El Pensadero” ou “La Tienda do Pensamiento”), uma escuela de filosofía para empollones e vagos intelectuales en a que ningún joven atlético e respetable como Pheidippides desea verse involucrado. La idea de Strepsiades é que su hijo aprenda a hacer que um mal argumento parezca bueno e así derrotar a sus acreedores agraviados en os tribunales. Sin embargo, Pheidippides no se deja convencer, e Strepsiades finalmente decide inscribirse él mismo, a pesar de su avanzada edad.

La famosa escena de Las nubes en a que Sócrates aparece suspendido en uma cesta, "caminando por ou aire" enquanto observa os cielos
En El Pensadero, Strepsiades escucha acerca de algunos dos importantes descubrimientos recientes realizados por Socrates, ou director da escuela, incluyendo uma nueva unidad de medida para determinar a distancia que salta uma pulga, a causa exacta do zumbido que produce um mosquito e um nuevo uso para um gran compás (para robar capas dos ganchos sobre ou muro do gimnasio). Impresionado, Strepsiades ruega que le presenten al hombre detrás de estos descubrimientos, e Socrates aparece en lo alto, en uma cesta que utiliza para observar ou Sol e otros fenómenos meteorológicos. El filósofo desciende e inducta al nuevo estudiante anciano en a escuela en uma ceremonia que incluye um desfile das majestuosas Nubes cantoras, as diosas protectoras dos pensadores e demás holgazanes (que se convierten en ou Coro da obra).
Las Nubes declaran que esta é a obra mais ingeniosa do autor e a que le costó mayor esfuerzo, elogiándolo por su originalidad e por su valentía en ou pasado al satirizar a políticos influyentes como Cleon. Prometen favores divinos si ou público castiga a Cleon por su corrupción, e reprochan a os atenienses por entrometerse com ou calendario e desincronizarlo com a luna.
Socrates regresa al escenario, protestando por lo torpe que é su nuevo estudiante anciano. Intenta uma lección más, indicando a Strepsiades que se acueste bajo uma manta para estimular que os pensamientos surjan naturalmente en su mente. Cuando Strepsiades é sorprendido masturbándose bajo a manta, Socrates finalmente se rinde e se niega a tener nada mais que ver com él.
Strepsiades recurre a intimidar e amenazar a su hijo, Pheidippides, para que se inscriba en El Pensadero. Dos asociados de Socrates, ou Discurso Justo e ou Discurso Injusto, debaten entre sí sobre cuál de ellos puede ofrecerle a Pheidippides a mejor educación: ou Discurso Justo ofrece uma preparación para uma vida seria de disciplina e rigor, e ou Discurso Injusto ofrece uma base para uma vida de comodidad e placer, mais típica dos hombres que saben cómo hablar para salir dos problemas e de aquellos que ocupan posiciones eminentes en Atenas. El Discurso Justo é derrotado, ou Discurso Injusto conduce a Pheidippides a El Pensadero para su educación transformadora, e Strepsiades regresa a casa feliz.
Las Nubes se adelantan para dirigirse al público por segunda vez, exigiendo que se les conceda ou primer premio en ou concurso do festival, a cambio do cual prometen buenas lluvias, e amenazan com destruir as cosechas, destrozar os tejados e arruinar as bodas si no se les concede ou premio.
Cuando Strepsiades regresa a buscar a su hijo a a escuela, se encuentra com um nuevo Pheidippides, transformado sorprendentemente en ou empollón pálido e vago intelectual que uma vez temió llegar a ser, mas supuestamente bien preparado para hablar e salir de sus problemas financieros. Los dos primeros acreedores agraviados llegan com citaciones judiciales, e ou confiado Strepsiades os despide com desprecio e regresa al interior para continuar as celebraciones.
Sin embargo, pronto reaparece, quejándose da paliza que su hijo “nuevo” le acaba de dar. Pheidippides sale e debate com frialdad e insolencia sobre ou derecho de um hijo a golpear a su padre, terminando por amenazar com golpear também a su madre. Ante esto, Strepsiades entra en furia contra El Pensadero, culpando a Socrates de sus últimos problemas, e lidera a sus esclavos en um ataque frenético contra a despreciable escuela. Los alarmados estudiantes são perseguidos fuera do escenario e ou Coro, sem nada que celebrar, se marcha en silencio.
Análisis
Aunque foi representada originalmente en ou concurso dramático das Dionisias da cidade de Atenas en ou 423 a.C., a obra foi revisada en algún momento entre ou 420 e ou 417 a.C. tras su mala acogida inicial (quedó en último lugar das tres obras que competían en ou festival ese año). La obra é inusualmente seria para uma comedia antigua e posiblemente esta foi a razón por a que a obra original fracasó en as Dionisias. No se conserva ninguna copia da representación original, e parece probable que a versión que nos ha llegado esté en realidad ligeramente incompleta.
A pesar de su mala acogida, sem embargo, sigue siendo uma das comedias helénicas mais celebradas e perfectamente acabadas de todas, conteniendo algunos dos mejores ejemplos de poesía lírica que nos han llegado.
La representación original de “The Clouds” en ou 423 a.C. llegó en um momento en que Atenas miraba hacia uma tregua e potencialmente um período de paz en a guerra do Peloponeso contra Esparta. Aristophanes aparentemente vio poca necesidad de renovar os ataques que había comenzado en sus obras anteriores (particularmente en “The Knights”) contra Cleon, ou líder populista da facción pro-guerra en Atenas, e dirigió su atención en cambio hacia temas mais amplios, como ou estado corrupto da educación en Atenas, a cuestión recurrente de lo Antiguo frente a lo Nuevo e a llamada “batalla de ideas” derivada das ideas racionalistas e científicas de pensadores como Thales, Anaxagoras, Democritus e Hippocrates, e a creciente convicción de que a sociedad civilizada no era um regalo dos deuses sino que se había desarrollado gradualmente a partir da existencia animal do hombre primitivo.
Socrates (representado en a obra como um pequeño ladrón, um fraude e um sofista) era uno dos filósofos mais distinguidos da época de Aristophanes, e também al parecer tenía um rostro desfavorecido que se prestaba fácilmente a a caricatura por parte dos fabricantes de máscaras, e “The Clouds” no foi a única obra do período en satirizarlo. La obra adquirió cierta notoriedad en a antigüedad, sem embargo, por su caricatura mordaz do filósofo, e foi mencionada específicamente en a “Apología” de Platón como um factor que contribuyó al juicio e eventual ejecución do viejo filósofo (aunque de hecho ou juicio de Socrates ocurrió muchos anos depois da representación da obra).
Como é habitual en as obras da tradición da Comedia Antigua, “The Clouds” está salpicada de chistes locales que solo um público local podía entender, e se menciona uma gran cantidad de personalidades e lugares locales. En um momento dado, ou Coro declara que ou autor eligió Atenas para a primera representación da obra (insinuando que podría haberla producido en otro lugar), mas esto é en sí mismo uma broma, ya que a obra está diseñada específicamente para um público ateniense.
Una das principales formas do ingenio aristofánico en general é tomar uma metáfora en su sentido literal, e os ejemplos en esta obra incluyen a presentación de Socrates flotando en uma cesta en ou céu (caminando así por ou aire como um soñador ocioso) e as propias Nubes (que representan pensamientos metafísicos que no se apoyan en ou terreno da experiencia sino que flotan sem forma ni sustancia definidas en a región das posibilidades).
Recursos
- Traducción al inglés (Internet Classics Archive)
- Versión en griego com traducción palabra por palabra (Perseus Project)











