1. Início
  2. Literatura antiga
  3. Rome
  4. Catullus
  5. Traducciones de Catullus
  6. Traducción do Poema 63 de Catulo

Traducción do Poema 63 de Catulo

Classical

Introducción

El poema 63 de Catulo é uno de sus poemas mais extensos, com casi 100 líneas de texto. El poema é lírico e narra a história de Attis, Cibeles e as Galas. A veces se siente como uma alucinación, ya que ou personaje principal do poema pasa de masculino a femenino e vuelve a masculino. El poema comienza com a história de Attis, quien en um ataque de furia se corta “la carga de su miembro”. Tras castrarse, ou pronombre do protagonista cambia de él a ella. En um movimiento rápido, Attis se convierte en Cibeles.

A medida que a história continúa, Cibeles comienza a tocar ou tímpano, que é similar a uma pandereta. También é llamada a Madre, e usarlo como nombre propio indica que ella é a madre de todos. Ella canta enquanto as Galas comienzan a seguirla. Las insta a seguirla a os lugares onde ou frigio sopla su caña e as Ménades danzan violentamente.

Luego, Catulo se refiere a Cibeles como Attis, quien é “Mujer, mas aún no verdaderamente tal”. Las Galas siguen a Attis/Cibeles até a casa de Cibeles. Allí, duermen depois de quedar agotadas por no comer enquanto caminaban tanto. Durmieron bien. Attis despertó do sueño, dándose cuenta de que Pasítea, a deusa da relajación, le había dado ou descanso que necesitaba e le permitió ver lo que se había hecho a sí mismo.

Attis, al darse cuenta de que no é hombre ni mujer, se pregunta qué sucederá. Attis habla de cómo uma vez foi um miembro orgulloso do gimnasio, a palestra. Mientras Attis reflexiona sobre quién era e quién es, Catulo alterna entre pronombres femeninos e masculinos. Tristemente, Attis se arrepiente de lo que hizo; entonces se transforma en Cibeles, quien habla com palabras violentas sobre cómo a locura se apoderará de Attis. Ella menciona al león que volverá loco a Attis e lo obligará a internarse en os bosques.

En a mitologia romana, Cibeles estaba asociada com a naturaleza salvaje. Su compañero era ou león. Ella difiere da deusa griega da naturaleza salvaje, Artemisa, que tenía um ciervo como compañero e símbolo. En a mitologia romana, Attis, ou deus da vegetación, era ou consorte de Cibeles. Las Galas eram eunucos. Attis estaba asociado com Frigia e um culto en Díndimo. Attis iba a casarse, mas enquanto sonaba ou canto nupcial, Cibeles se mostró ante Attis e él se castró en um ataque de locura. Los deuses mais tarde decidieron que Attis sería inmortal. Catulo explora a relación entre estos dos deuses importantes en ou panteón romano. Parece estar fascinado por as personas que adoraban a Cibeles e cómo ella prefería que estuvieran castrados. Esto podría estar relacionado com Artemisa, quien era uma deusa virgen e mataba a os hombres que a veían desnuda.

Este poema difiere notablemente dos poemas típicos de Catulo. En lugar de hablar de sus encuentros com Lesbia ou burlarse de sus amigos, Catulo se vuelve musical e cuestiona ou papel de hombres e mujeres. Este poema foi escrito en a época anterior a Cristo, mas é sumamente relevante hoy en día, ya que os roles de género estão en constante transformación.

Carmen 63

LíneaTexto latinoTraducción al español
1SVPER alta uectus Attis celeri rate maria,Llevado en su veloz nave por os profundos mares,
2Phrygium ut nemus citato cupide pede tetigit,Attis, quando com pie presuroso alcanzó ávidamente ou bosque frigio,
3adiitque opaca siluis redimita loca deae,y llegó a as moradas da diosa, sombrías, coronadas de bosques;
4stimulatus ibi furenti rabie, uagus animis,allí, azuzado por uma locura furiosa, com a mente extraviada,
5deuolsit ili acuto sibi pondera silice,arrancó de sí com uma piedra de sílex afilada a carga de su miembro.
6itaque ut relicta sensit sibi membra sine uiro,Así, quando sintió que sus miembros habían perdido a virilidad,
7etiam recente terrae sola sanguine maculans,aún com sangre fresca manchando a faz da tierra,
8niueis citata cepit manibus leue typanum,con presteza tomó com sus níveas manos ou leve tímpano,
9typanum tuum, Cybebe, tua, mater initia,tu tímpano, Cibeles, tus misterios, Madre,
10quatiensque terga tauri teneris caua digitisy sacudiendo com tiernos dedos ou cóncavo cuero de toro
11canere haec suis adorta est tremebunda comitibus.así comenzó a cantar a sus compañeras com voz temblorosa:
12’agite ite ad alta, Gallae, Cybeles nemora simul,“Venid, id, Galas, juntas a os bosques montañosos de Cibeles,
13simul ite, Dindymenae dominae uaga pecora,venid juntas, errante rebaño da señora de Díndimo,
14aliena quae petentes uelut exules locaque buscando moradas ajenas cual exiliadas,
15sectam meam exsecutae duce me mihi comitesseguisteis mi camino enquanto os guiaba como compañeras mías,
16rapidum salum tulistis truculentaque pelagisoportasteis as rápidas aguas saladas e os mares encrespados,
17et corpus euirastis Veneris nimio odio;y castrasteis vuestros cuerpos por profundo aborrecimiento do amor;
18hilarate erae citatis erroribus animum.alegrad ou corazón de vuestra Señora com errancias veloces.
19mora tarda mente cedat: simul ite, sequiminiQue a tardanza se aparte de vuestra mente; id juntas, seguid
20Phrygiam ad domum Cybebes, Phrygia ad nemora deae,a a casa frigia de Cibeles, a os bosques frigios da diosa,
21ubi cymbalum sonat uox, ubi tympana reboant,donde resuena a voz dos címbalos, onde retumban os tímpanos,
22tibicen ubi canit Phryx curuo graue calamo,donde ou flautista frigio sopla uma nota grave en su curva caña,
23ubi capita Maenades ui iaciunt hederigerae,donde as Ménades coronadas de hiedra sacuden violentamente sus cabezas,
24ubi sacra sancta acutis ululatibus agitant,donde com agudos alaridos agitan os sagrados emblemas,
25ubi sueuit illa diuae uolitare uaga cohors,donde aquella errante cohorte da deusa suele vagar,
26quo nos decet citatis celerare tripudiis.‘adonde nos conviene apresurarnos com rápidas danzas.”
27simul haec comitibus Attis cecinit notha mulier,Así que quando Attis, mujer mas no verdadera, cantó esto a sus compañeras,
28thiasus repente linguis trepidantibus ululat,las bacantes de pronto aullaron com lenguas trémulas,
29leue tympanum remugit, caua cymbala recrepant.el leve tímpano resuena, rechinan de nuevo os cóncavos címbalos.
30uiridem citus adit Idam properante pede chorus.la turba se encamina veloz al verde Ida com pies apresurados.
31furibunda simul anhelans uaga uadit animam agensEntonces também frenética, jadeante, errante, avanza, jadeando por aire,
32comitata tympano Attis per opaca nemora dux,acompañada por ou tímpano, Attis, a través dos bosques oscuros como guía,
33ueluti iuuenca uitans onus indomita iugi;cual novilla indómita que se aparta do peso do yugo.
34rapidae ducem sequuntur Gallae properipedem.Las Galas siguen de cerca a su guía de pies veloces.
35itaque, ut domum Cybebes tetigere lassulae,Así, quando llegaron a a casa de Cibeles, débiles e cansadas,
36nimio e labore somnum capiunt sine Cerere.tras gran fatiga toman su descanso sem pan;
37piger his labante languore oculos sopor operit;el sueño pesado cubre sus ojos com languidez desfalleciente,
38abit in quiete molli rabidus furor animi.la delirante locura de su mente se disipa en blando sueño.
39sed ubi oris aurei Sol radiantibus oculisPero quando ou Sol com os ojos centelleantes de su rostro dorado
40lustrauit aethera album, sola dura, mare ferum,iluminó ou céu sereno, as tierras firmes, ou mar bravío,
41pepulitque noctis umbras uegetis sonipedibus,y ahuyentó as sombras da noche com corceles ágiles e vigorosos,
42ibi Somnus excitam Attin fugiens citus abiit;entonces ou Sueño huyó de Attis despierto e velozmente partió;
43trepidante eum recepit dea Pasithea sinu.a él a deusa Pasítea lo acogió en su seno palpitante.
44ita de quiete molli rapida sine rabieAsí, tras ou blando sueño, libre de violenta locura,
45simul ipsa pectore Attis sua facta recoluit,apenas Attis repasó en su corazón sus propias acciones,
46liquidaque mente uidit sine quis ubique foret,y vio com mente clara lo que había perdido e dónde se encontraba,
47animo aestuante rusum reditum ad uada tetulit.con ou alma en agitación volvió a precipitarse hacia as olas.
48ibi maria uasta uisens lacrimantibus oculis,Allí, contemplando os mares inmensos com ojos llorosos,
49patriam allocuta maestast ita uoce miseriter.así se dirigió lastimosamente a su patria com voz entristecida:
50’patria ou mei creatrix, patria ou mea genetrix,“¡Oh patria que me diste a vida! ¡Oh patria que me engendraste!
51ego quam miser relinquens, dominos ut erifugaeabandonándote, ¡desdichado!, como os siervos fugitivos abandonan a sus señores,
52famuli solent, ad Idae tetuli nemora pedem,he llevado mis pies a os bosques do Ida,
53ut aput niuem et ferarum gelida stabula forem,para vivir entre nieves e heladas guaridas de fieras,
54et earum omnia adirem furibunda latibula,y visitar en mi frenesí todos sus escondrijos,
55ubinam aut quibus locis te positam, patria, reor?—¿dónde ou en qué región creo que estás, patria mía?
56cupit ipsa pupula ad te sibi derigere aciem,Mis pupilas, por voluntad propia, anhelan dirigir su mirada hacia ti
57rabie fera carens dum breue tempus animus est.mientras por um breve instante mi mente está libre de salvaje frenesí.
58egone a mea remota haec ferar in nemora domo?¿Yo, seré arrancada de mi propio hogar e llevada a estos bosques?
59patria, bonis, amicis, genitoribus abero?¿estaré ausente de mi patria, mis bienes, mis amigos, mis padres?
60abero foro, palaestra, stadio et gyminasiis?¿ausente do foro, da palestra, do estadio, do gimnasio?
61miser a miser, querendum est etiam atque etiam, anime.desdichado, ¡oh corazón desdichado!, uma e otra vez debes lamentarte.
62quod enim genus figurast, ego non quod obierim?¿Pues qué forma de figura humana há que yo no haya tenido?
63ego mulier, ego adulescens, ego ephebus, ego puer,Yo, ser mujer —que fui joven, yo um mancebo, yo um muchacho,
64ego gymnasi fui flos, ego eram decus olei:fui a flor do gimnasio, fui antaño a gloria da palestra:
65mihi ianuae frequentes, mihi limina tepida,mías eram as puertas atestadas, míos os umbrales cálidos,
66mihi floridis corollis redimita domus erat,mía era a casa adornada com floridas guirnaldas
67linquendum ubi esset orto mihi Sole cubiculum.cuando había de dejar mi alcoba al salir ou sol.
68ego nunc deum ministra et Cybeles famula ferar?¿Yo, ahora seré llamada —¿qué?— servidora dos dioses, ministra de Cibeles?
69ego Maenas, ego mei pars, ego uir sterilis ero?¿Yo Ménade, yo parte de mí misma, um hombre estéril seré?
70ego uiridis algida Idae niue amicta loca colam?¿Yo, habitaré as heladas regiones cubiertas de nieve do verde Ida?
71ego uitam agam sub altis Phrygiae columinibus,¿pasaré mi vida bajo as altas cumbres de Frigia,
72ubi cerua siluicultrix, ubi aper nemoriuagus?con a cierva que habita ou bosque, com ou jabalí que recorre a floresta?
73iam iam dolet quod egi, iam iamque paenitet.‘ya, ya me duele lo que hice, ya, ya me arrepiento.”
74roseis ut huic labellis sonitus citus abiitCuando de sus rosados labios estas palabras salieron veloces,
75geminas deorum ad aures noua nuntia referens,llevando um nuevo mensaje a ambos oídos dos dioses,
76ibi iuncta iuga resoluens Cybele leonibusentonces Cibeles, soltando ou yugo atado de sus leones,
77laeuumque pecoris hostem stimulans ita loquitur.y azuzando al enemigo do rebaño que tiraba a a izquierda, así habla:
78’agedum,’ inquit ‘age ferox fac ut hunc furor”Ven pues”, dice, “ven, avanza feroz, que a locura lo persiga
79fac uti furoris ictu reditum in nemora ferat,haz que por golpe de locura vuelva a os bosques,
80mea libere nimis qui fugere imperia cupit.a aquel que querría ser demasiado libre e huir de mi soberanía.
81age caede terga cauda, tua uerbera patere,Ven, azota com a cola, soporta tus propios latigazos,
82fac cuncta mugienti fremitu loca retonent,haz que todo alrededor resuene com bramido rugiente,
83rutilam ferox torosa ceruice quate iubam.‘sacude ferozmente sobre tu musculoso cuello tu roja melena.”
84ait haec minax Cybebe religatque iuga manu.Así dice a iracunda Cibeles, e com su mano desata ou yugo.
85ferus ipse sese adhortans rapidum incitat animo,El monstruo infunde valor en sí mismo e se excita a a furia en ou corazón;
86uadit, fremit, refringit uirgulta pede uago.se precipita, ruge, com pie errante despedaza a maleza.
87at ubi umida albicantis loca litoris adiit,Pero quando llegó a as húmedas extensiones da blanqueante orilla,
88teneramque uidit Attin prope marmora pelagi,y vio al tierno Attis junto a as llanuras lisas do mar,
89facit impetum. illa demens fugit in nemora fera;se abalanza sobre él. Attis huye enloquecida hacia ou bosque salvaje;
90ibi semper omne uitae spatium famula fuit.Allí por todo ou resto de su vida foi uma servidora.
91dea, magna dea, Cybebe, dea domina Dindymi,Diosa, gran diosa, Cibeles, diosa, señora de Díndimo,
92procul a mea tuos sit furor omnis, era, domo:lejos de mi casa esté toda tu furia, oh mi reina,
93alios age incitatos, alios age rabidos.a otros conduce en frenesí, a otros arrastra a a locura.

Recursos

Proyecto VRoma

Criado: 1 de janeiro de 2025

Modificado: 27 de outubro de 2024